Riukiuańskie nazwiska

W czasach nowożytnych (XVII–XIX w.) arystokraci riukiuańscy identyfikowali się za pomocą chińskiego nazwiska rodowego, nazwy domu, tytułu i imienia. Poniższy przykład pochodzi z rejestru (kafu) rodu Bai:

梅有蕡 長濱親雲上 宗重
Bai Yūfun, Nagahama peekumi, Sōchō

Bai Yūfun 梅有蕡 to chińskie nazwisko i imię, tzw. karana 唐名. Nazwisko Bai 梅 było wspólne dla całego klanu. Imię w tym wypadku składa się z dwóch znaków, ale powszechne były także imiona jednoznakowe. Zwyczaj używania chińskich imion i nazwisk przyjął się w drugiej połowie XVI wieku (Riukiuańczycy potrzebowali ich podczas podróży do Chin). Typowe nazwiska to: Sai 蔡, Tei 鄭, Ba 馬 [1]. Prawo do noszenia nazwisk chińskich przysługiwało tylko arystokratom z Okinawy. Arystokraci na Miyako, Yaeyamie i Kumejimie posługiwali się nazwiskami dwuznakowymi, np. Baikō 梅公 lub Chūdō 忠導.

Sōchō 宗重 to drugie, riukiuańskie imię [2]. Mężczyźni otrzymywali je z chwilą wejścia w dorosły wiek (13–14 lat). Pierwszy znak (w tym wypadku 宗), zwany "głową imienia" (nanori gashira), w zasadzie był wspólny dla wszystkich członków klanu (munchuu). Np. ojciec Sōchō nazywał się Sōman 宗滿, a jego syn Sōshin 宗親. Klan zatem skupiał osoby o wspólnym nazwisku i "głowie imienia" [3]. Zwyczaj przyjmowania drugiego imienia nie przyjął się wśród arystokracji Kumemury.

Nagahama peekumi 長濱親雲 to tytuł. Jego pierwszy człon – Nagahama 長濱 – to nazwa domu (yaannaa). Bai Yūfun przyjął ją, kiedy objął stanowisko komisarza majątków ziemnych (jitō) w wiosce Nagahama. Nazwy domu służyły identyfikacji rodzin wewnątrz klanu, zazwyczaj tworzono je z nazw geograficznych i od nich wywodzi się większość współczesnych nazwisk okinawiańskich. Z kolei peekumi 親雲上 to tytuł przysługujacy arystokratom średniej rangi piastującym stanowisko jitō.

Tę samą postać można zatem przywołać na trzy sposoby: za pomocą imienia chińskiego (Bai Yūfun), tytułu (Nagahama peekumi) lub nazwy domu i drugiego imienia (Nagahama Sōchō). W pracach historycznych stosowane są wszystkie trzy konwencje. Na przykład Tei Dō (imię chińskie) jest znany także jako Jana ueekata (tytuł), a Shō Jōken (imię chińskie) jako Haneji Chōshū (nazwa domu i drugie imię).

[1] Zgodnie z obowiązująca konwencją chińskie nazwiska i imiona wymawiamy wedle czytań on'yomi.

[2] Imiona riukiuańskie są wymawiane zgodnie z czytaniami on'yomi, co może je czynić trudne do odróżnienia od imion chińskich. Konwencja on'yomi utrzymała się aż do czasów przedwojennych. Po wojnie rozpowszechnił się zwyczaj czytania imion zgodnie z konwencją japońską oraz nadawania typowo japońskich imion. Wymienione imię Sōchō 宗重 ma japoński odpowiednik Muneshige.

[3] Osoby o tym samym nazwisku rodowym, lecz różnej "głowie imienia", należały do różnych klanów.

Zob. też: okinawiańskie nazwiska, warabena

Zaktualizowano: 2019-09-25